مانیتورینگ یو پی اس با کارت SNMP؛ از هشدار ایمیلی تا خاموشی امن سرورها

کارت SNMP یو پی اس یک ماژول کوچک شبکه است که داخل شکاف مخصوص یو پی اس قرار می‌گیرد و آن را به یک تجهیز تحت شبکه تبدیل می‌کند. با این کارت دیگر لازم نیست برای دیدن وضعیت یو پی اس به اتاق سرور بروید؛ ولتاژ ورودی و خروجی، درصد بار، وضعیت باتری، دما و هشدارها را می‌توانید از هر رایانه‌ای در شبکه ببینید و در صورت بروز مشکل، فوراً باخبر شوید.

اهمیت این موضوع وقتی روشن می‌شود که برق در ساعت دو بامداد قطع شود و کسی در محل نباشد. یو پی اس بدون مانیتورینگ تا آخرین ذره باتری کار می‌کند و سپس خاموش می‌شود؛ سرورها و ذخیره‌سازها به‌طور ناگهانی از کار می‌افتند و احتمال آسیب به داده‌ها و سیستم‌عامل‌ها بالا می‌رود. در این مقاله توضیح می‌دهیم کارت SNMP چه امکاناتی دارد، چگونه سرورها را به‌طور امن خاموش می‌کند، چطور با سیستم‌های مانیتورینگ شبکه یکپارچه می‌شود و برای راه‌اندازی آن چه مراحلی باید طی شود.

SNMP چیست و کارت SNMP یو پی اس چه کاری انجام می‌دهد؟

SNMP مخفف Simple Network Management Protocol است؛ یک پروتکل استاندارد که تجهیزات شبکه مثل سوئیچ‌ها، روترها، چاپگرها و یو پی اس‌ها از طریق آن اطلاعات وضعیت خود را در اختیار نرم‌افزارهای مدیریت شبکه قرار می‌دهند. هر تجهیز مجموعه‌ای از متغیرها دارد که در فایلی به نام MIB تعریف شده است. برای یو پی اس‌ها یک MIB استاندارد عمومی وجود دارد و بسیاری از سازندگان، MIB اختصاصی خود را هم با جزئیات بیشتر ارائه می‌کنند.

کارت SNMP در واقع یک رایانه کوچک با پورت شبکه است که از یک طرف با برد اصلی یو پی اس ارتباط دارد و از طرف دیگر به شبکه محلی وصل می‌شود. وظایف اصلی آن عبارت‌اند از:

• خواندن مداوم پارامترهای یو پی اس، مثل ولتاژ و فرکانس ورودی و خروجی، درصد بار، ظرفیت و ولتاژ باتری، زمان پشتیبانی تخمینی و دمای داخلی.
• نمایش این اطلاعات در یک پنل وب قابل دسترس با مرورگر.
• پاسخ به درخواست‌های SNMP از سوی نرم‌افزارهای مانیتورینگ شبکه و ارسال پیام‌های هشدار (Trap) به آن‌ها.
• ارسال ایمیل و در صورت پشتیبانی، پیامک هنگام رخدادهایی مثل قطع برق، ضعیف شدن باتری یا اضافه‌بار.
• هماهنگی با نرم‌افزار خاموشی روی سرورها برای بستن امن سیستم‌ها پیش از تمام شدن باتری.
• ثبت تاریخچه رخدادها و داده‌ها برای عیب‌یابی و برنامه‌ریزی نگهداری.

پنل وب و اطلاعاتی که در اختیار شما می‌گذارد

پس از اتصال کارت به شبکه و تعیین آدرس IP، کافی است آن آدرس را در مرورگر وارد کنید. پنل وب کارت معمولاً بخش‌های زیر را دارد؛ جزئیات و ظاهر آن در مدل‌های مختلف متفاوت است:

بخش پنل	اطلاعات یا تنظیمات	کاربرد
وضعیت کلی	حالت کار (برق شهر، باتری، بای‌پس)، درصد بار، زمان پشتیبانی تخمینی	دید سریع به سلامت سیستم
ورودی و خروجی	ولتاژ، فرکانس و در برخی مدل‌ها جریان و توان	تشخیص نوسانات برق و رشد بار
باتری	ظرفیت باقی‌مانده، ولتاژ، دما و نتیجه آخرین تست باتری	تشخیص به‌موقع باتری فرسوده
رخدادها و لاگ داده	تاریخچه قطعی‌ها، هشدارها و مقادیر ثبت‌شده	عیب‌یابی و گزارش‌گیری
اعلان‌ها	تنظیمات ایمیل، Trap، پیامک و گیرندگان	باخبر شدن فوری از مشکلات
خاموشی	شرایط و زمان‌بندی خاموشی سرورها و خود یو پی اس	محافظت از داده‌ها در قطعی طولانی
شبکه و امنیت	IP، کاربران، رمز عبور، HTTPS، نسخه SNMP	جلوگیری از دسترسی غیرمجاز

یکی از مفیدترین امکانات این پنل، اجرای تست باتری از راه دور و ثبت نتیجه آن است. اگر نتایج نشان دهد زمان پشتیبانی به‌مرور کم شده، زمان مناسبی برای برنامه‌ریزی تعویض باتری‌های VRLA/AGM فرا رسیده است.

هشدار ایمیل، پیامک و Trap

ارزش اصلی کارت SNMP یو پی اس در این است که مشکل را قبل از اینکه به خاموشی برسد به شما اطلاع دهد. رخدادهای رایجی که معمولاً برای آن‌ها هشدار تعریف می‌شود عبارت‌اند از:

• قطع برق ورودی و رفتن یو پی اس روی باتری، و همچنین بازگشت برق.
• ضعیف شدن باتری (Low Battery) و نزدیک شدن به پایان زمان پشتیبانی.
• اضافه‌بار، رفتن یو پی اس روی بای‌پس یا بروز خطای داخلی.
• نتیجه ناموفق تست باتری.
• بالا رفتن دمای محیط یا رطوبت در صورت نصب سنسور.

برای هشدار ایمیلی، کارت باید به یک سرور ایمیل (SMTP) دسترسی داشته باشد؛ یعنی آدرس سرور، پورت، نوع رمزنگاری و حساب کاربری در تنظیمات وارد می‌شود. برای پیامک، بسته به مدل کارت، یا از سرویس پیامک تحت وب استفاده می‌شود یا از یک مودم GSM جانبی، یا اینکه نرم‌افزار مانیتورینگ شبکه، Trap دریافتی را به پیامک تبدیل می‌کند. Trap نیز پیام فوری‌ای است که کارت بدون انتظار برای پرسش، به سمت سرور مانیتورینگ می‌فرستد.

خاموشی امن سرورها؛ مهم‌ترین کاربرد کارت SNMP یو پی اس

یو پی اس فقط برای مدت محدودی می‌تواند بار را با باتری نگه دارد. اگر قطعی برق از این مدت بیشتر شود و ژنراتوری هم در کار نباشد، بهتر است سرورها به‌جای خاموش شدن ناگهانی، به‌صورت کنترل‌شده بسته شوند. سازوکار معمول به این شکل است:

1. روی هر سرور یا ماشین مجازی، یک نرم‌افزار عامل (Agent) خاموشی نصب می‌شود که سازنده کارت ارائه می‌کند.
2. این عامل از طریق شبکه با کارت SNMP در ارتباط است و وضعیت یو پی اس را دنبال می‌کند.
3. وقتی شرایط تعریف‌شده رخ دهد، مثلاً چند دقیقه کار روی باتری یا رسیدن به هشدار باتری ضعیف، کارت به عامل‌ها پیام خاموشی می‌دهد.
4. هر سرور برنامه‌ها و سرویس‌ها را می‌بندد، داده‌ها را روی دیسک ذخیره می‌کند و سیستم‌عامل را خاموش می‌کند.
5. در پایان، کارت در صورت تنظیم، خروجی یو پی اس را هم خاموش می‌کند تا باتری بیش از حد تخلیه نشود و پس از بازگشت برق، بار به ترتیب روشن شود.

در محیط‌های مجازی‌سازی، ترتیب خاموشی اهمیت زیادی دارد: ابتدا ماشین‌های مجازی، سپس میزبان‌ها و در آخر ذخیره‌سازها. زمان‌بندی را طوری تنظیم کنید که همه این مراحل پیش از تمام شدن باتری به پایان برسد. پیشنهاد می‌شود این سناریو را در یک زمان برنامه‌ریزی‌شده به‌طور واقعی تست کنید، چون تنظیمی که فقط روی کاغذ درست باشد، در روز قطعی برق ممکن است جواب ندهد.

سنسورهای محیطی و کنتاکت‌های خشک

بسیاری از کارت‌های SNMP امکان اتصال سنسور محیطی را دارند. رایج‌ترین آن‌ها سنسور دما و رطوبت است که در اتاق سرور یا داخل رک نصب می‌شود. دمای بالای اتاق هم به سرورها آسیب می‌زند و هم عمر باتری‌های یو پی اس را کاهش می‌دهد؛ به‌طور کلی باتری‌های سربی-اسیدی در دمای حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه بهترین عمر را دارند و با گرم‌تر شدن محیط، فرسودگی آن‌ها سریع‌تر می‌شود. با سنسور دما، خرابی کولر اتاق سرور پیش از اینکه به خاموشی تجهیزات برسد، به شما اطلاع داده می‌شود.

برخی کارت‌ها یا ماژول‌های جانبی، ورودی‌های کنتاکت خشک هم دارند که می‌توان آن‌ها را به سنسور نشت آب، سنسور دود، سنسور باز شدن درب رک یا خروجی هشدار تجهیزات دیگر وصل کرد. به این ترتیب کارت SNMP یو پی اس به یک مرکز کوچک پایش محیط اتاق سرور تبدیل می‌شود.

یکپارچه‌سازی با سیستم‌های مانیتورینگ شبکه (NMS)

در سازمان‌هایی که تیم فناوری اطلاعات از نرم‌افزارهای مانیتورینگ شبکه مانند Zabbix، PRTG، Nagios یا LibreNMS استفاده می‌کند، بهتر است یو پی اس هم به همین سیستم اضافه شود تا همه هشدارها در یک داشبورد دیده شوند. برای این کار معمولاً:

• فایل MIB یو پی اس (استاندارد یا اختصاصی سازنده) در نرم‌افزار مانیتورینگ بارگذاری می‌شود.
• آدرس IP کارت و اطلاعات دسترسی SNMP در نرم‌افزار تعریف می‌شود.
• پارامترهای مهم مثل وضعیت باتری، درصد بار و دما برای نمودار و آستانه هشدار انتخاب می‌شوند.
• آدرس سرور مانیتورینگ به‌عنوان گیرنده Trap در کارت ثبت می‌شود.

از این طریق می‌توانید روند تغییرات بار در طول ماه‌ها را ببینید و پیش از رسیدن به ظرفیت کامل، برای ارتقای یو پی اس برنامه‌ریزی کنید.

نکات امنیتی

کارتی که روی شبکه است، مثل هر تجهیز شبکه دیگری باید ایمن شود. رمز عبور پیش‌فرض را حتماً تغییر دهید، در صورت پشتیبانی از HTTPS و SNMPv3 که احراز هویت و رمزنگاری دارد استفاده کنید، رشته‌های Community پیش‌فرض مثل public را عوض کنید و در صورت امکان، کارت را در یک شبکه مدیریتی جداگانه قرار دهید. به‌روزرسانی Firmware کارت هم در صورت انتشار نسخه جدید از سوی سازنده توصیه می‌شود.

مراحل راه‌اندازی کارت SNMP یو پی اس

مراحل دقیق به مدل کارت و یو پی اس بستگی دارد و راهنمای سازنده ملاک است، اما روند کلی به این شکل است:

1. بررسی سازگاری: مطمئن شوید یو پی اس شما شکاف کارت ارتباطی دارد و کارت با همان مدل سازگار است. در بسیاری از مدل‌ها نصب کارت بدون خاموش کردن یو پی اس ممکن است، اما این را در دفترچه دستگاه بررسی کنید.
2. نصب فیزیکی: درپوش شکاف را بردارید، کارت را جا بزنید و پیچ‌های آن را ببندید. کابل شبکه را به پورت کارت و سوئیچ شبکه وصل کنید.
3. تعیین آدرس IP: کارت معمولاً یا از DHCP آدرس می‌گیرد یا یک آدرس پیش‌فرض دارد. برای شبکه‌های سازمانی، یک IP ثابت به آن اختصاص دهید.
4. ورود به پنل و ایمن‌سازی: با مرورگر وارد پنل شوید، رمز عبور پیش‌فرض را تغییر دهید و تنظیمات SNMP را انجام دهید.
5. تنظیم ساعت: سرور زمان (NTP) را تعریف کنید تا زمان ثبت رخدادها درست باشد.
6. تنظیم اعلان‌ها: سرور ایمیل، گیرندگان، Trap و در صورت امکان پیامک را تنظیم و با یک پیام آزمایشی تست کنید.
7. نصب عامل خاموشی: نرم‌افزار عامل را روی سرورها نصب کرده، به کارت معرفی و زمان‌بندی خاموشی را تعریف کنید.
8. تست نهایی: در زمانی برنامه‌ریزی‌شده، برق ورودی را قطع کنید و دریافت هشدارها و روند خاموشی را بررسی کنید.

اگر یو پی اس شما از سری EAST است، علاوه بر کارت عمومی، ماژول مدیریت یو پی اس EAST هم برای همین منظور قابل بررسی است. برای یو پی اس‌های آنلاین رکمونت مانند EAST EA900 Pro RT که در رک سرور نصب می‌شوند، مانیتورینگ شبکه تقریباً یک ضرورت است. اگر ترجیح می‌دهید نصب و پیکربندی را به کارشناسان بسپارید، خدمات نصب، راه‌اندازی و آموزش تخصصی این کار را پوشش می‌دهد.

جمع‌بندی

کارت SNMP یو پی اس، یو پی اس را از یک جعبه بی‌صدا در گوشه اتاق سرور به تجهیزی قابل پایش و هوشمند تبدیل می‌کند. با آن می‌توانید وضعیت برق و باتری را از راه دور ببینید، با ایمیل و پیامک از قطعی برق یا خرابی باتری باخبر شوید، سرورها را پیش از تمام شدن باتری به‌صورت امن خاموش کنید، دمای اتاق سرور را زیر نظر بگیرید و همه این اطلاعات را در سیستم مانیتورینگ شبکه خود یکپارچه کنید. شرط استفاده درست از آن، ایمن‌سازی کارت و تست واقعی سناریوی خاموشی است.

برای انتخاب کارت مدیریت شبکه SNMP مناسب یو پی اس خود یا راه‌اندازی کامل سیستم مانیتورینگ و خاموشی امن، می‌توانید از صفحه درخواست مشاوره و پیش‌فاکتور با کارشناسان ایستا آفاق انرژی در ارتباط باشید.